Adiantum tibeticum

Botanische auteur: Ching, Fl. Xizangica 1: 82 (1983) | Familie: Pteridaceae (Subfamilie Vittarioideae / Adiantoidae) | Herkomst: Alpiene bergvalleien en rotskloven van Xizang (Tibet) en Qinghai, China (2800–4200 m hoogte).

Adiantum tibeticum is Venushaarvaren die in 1980 door Ching & Y.X.Li werd beschreven uit de hooggelegen bergketens van Tibet. In haar natuurlijke leefgebied groeit ze op duizelingwekkende hoogten tussen 2800 en 4200 meter op vochtige kalksteenrotsen, in alpiene spleten en langs ijskoude bergbeekjes. De plant vormt een compacte, dwergachtige pol van 15 tot 30 cm hoog met een verfijnde, kanten bladstructuur. De meeste adiantum venustum aangeboden in cultuur is eigelijk adiantum tibeticum.

Morfologisch bezit Adiantum tibeticum dubbel tot drievoudig geveerde (bi- tot tripinnaat) frondes die ontspruiten aan een dunne, kruipende wortelstok. De stipes zijn draadvormig, spiegelglanzend ebonietzwart tot donkerpurper en stijf opgaand. De pinnulae (deelblaadjes) zijn breed waaiervormig tot obovataat met een zacht geplooide, ingesneden buitenrand. Het bladweefsel is dun, doorschijnend heldergroen en waterafstotend (het typische 'adiantum'-effect waarbij waterdruppels als kwikbolletjes van het blad afglijden).

De sporenontwikkeling vindt plaats onder marginale pseudo-indusia (valse indusia), gevormd door de omgebogen en gespecialiseerde blaadjesranden aan de top van de pinnula-lobben. Onder deze vliezige nier- tot maansikkelvormige randlobben liggen de kleinschalige sporangia veilig beschermd tegen de felle alpiene UV-straling en koude winden. De sporenrijping vindt plaats in de korte alpiene zomer van juli tot augustus.

In de tuinbeplanting is Adiantum tibeticum een edelsteen voor de koele alpiene kas, rotstuin of kalksteentrog. De plant vraagt een beschutte schaduwplek met een hoge luchtvochtigheid en een voortdurend vochtige, maar perfect drainerende, minerale bodem verrijkt met kalksgruis en humusrijke bladaarde. Vanwege haar hoogalpiene herkomst is de soort buitengewoon vorstbestendig (-20°C tot -25°C, USDA zone 5b/6a), maar verdraagt ze geen hete, droge zomerdagen.