Impatiens pulchra (syn. Impatiens mengtszeana)

Impatiens pulchra Hook.f. & Thomson, in het Nederlands ook wel de sierlijke balsemien genoemd, is een overblijvende, kruidachtige plant of helofyt (moerasplant) uit de balsemienfamilie (Balsaminaceae) die inheems is in de gematigde bergregio's van Nepal tot het zuiden van Centraal-China en het noorden van Indo-China. De plant groeit hoofdzakelijk op constant vochtige, schaduwrijke gronden langs bergbeken en in drassige valleien waar zij via sappige, vlezige en opstijgende stengels een bescheiden hoogte van 30 tot 80 cm bereikt. 

De stengels zijn grotendeels kaal en opvallend gezwollen op de knopen, waar de eironde tot lancetvormige, membraanachtige bladeren met hun fijn gekartelde randen verspreid langs de spil staan opgesteld. Tijdens de zomermaanden verschijnen de karakteristieke, tweezijdig symmetrische bloemen solitair of in paren in de bladoksels, gezegend met een verfijnde kleur die varieert van zachtroze tot bleekgeel met dieprode markeringen in de keel. 

Waar de in Europa bekende en invasieve reuzenbalsemien (Impatiens glandulifera) een gigantische, eenjarige pioniersplant is met grove bladeren en grote klieren op de bladsteel, is Impatiens pulchra een compacte, subtiele en overblijvende vaste plant die deze prominente steelklieren volledig mist. Een ander belangrijk determinatiekenmerk ten opzichte van verwanten zoals het algemene vlijtige liesje (Impatiens walleriana) of het groot springzaad (Impatiens noli-tangere) is de vorm van het achterste kelkblad; dit is bij Impatiens pulchra trechtervormig verlengd en versmalt abrupt in een zeer slanke, opvallend sterk omgebogen tot spiraalvormig gekrulde spoor waarin nectar wordt geproduceerd. Na een succesvolle insectenbestuiving ontwikkelt de plant gladde, spoelvormige doosvruchten die onder een enorme mechanische turgordruk (celspanning) staan. Zodra de rijpe vruchtcapsule door een dier of regendruppel wordt aangeraakt, rollen de wanden zich in een fractie van een seconde explosief op om de zaden metersver weg te slingeren, een fascinerend mechanisme dat zij deelt met haar geslachtsgenoten maar dat bij deze sierlijke bergbewoner tot in perfectie is verfijnd.

Hook.f. & Thomson

Tussen 1847 en 1851 ondernamen Hooker en Thomson uitgebreide en gevaarlijke botanische expedities in de oostelijke Himalaya (met name Sikkim) en India. De publicatie in het Journal of the Proceedings of the Linnean Society, Botany in 1859 was het directe resultaat van hun gezamenlijke monumentale werk aan de Flora Indica. Hierin beschreven zij honderden nieuwe Aziatische plantensoorten, waaronder deze unieke balsemien.

• Hook.f. (Sir Joseph Dalton Hooker, 1817–1911): De toevoeging f. staat voor filius (zoon), om hem te onderscheiden van zijn vader, de eveneens beroemde botanicus William Jackson Hooker. Joseph Dalton Hooker was een van de grootste plantengeografen en ontdekkingsreizigers van zijn tijd, een zeer goede vriend van Charles Darwin, en directeur van de Royal Botanic Gardens, Kew.
• Thomson (Thomas Thomson, 1817–1878): Thomson was een Schotse arts, botanicus en chemicus die in dienst trad van de Britse Oost-Indische Compagnie.