Arachniodes aristata

Botanische auteur: (Forst.f.) Tindale, Contr. New South Wales Natl. Herb. 3: 89 (1961) | Basioniem: Polypodium aristatum Forst.f. (1786) | Synoniemen: Polystichum aristatum, Rumohra aristata | Familie: Dryopteridaceae | Herkomst: Oost- en Zuidoost-Azië, Australië en de Pacifische eilanden.

Arachniodes aristata, volksmondelijk bekend als de Stekelige Naaldvaren of East Indian Holly Fern, is een opmerkelijke groenblijvende varen uit de familie Dryopteridaceae. De soort werd oorspronkelijk in 1786 door Johann Georg Adam Forster beschreven als Polypodium aristatum en in 1961 door Mary Douglas Tindale overgeheveld naar het geslacht Arachniodes. Het specifieke epitheton 'aristata' is afgeleid van het Latijnse 'arista' (naald of borstel) en verwijst naar de scherpe, borstelachtige tanden aan de bladranden. In het wild groeit de varen in vochtige subtropische en gematigde loofbossen, ravijnen en op schaduwrijke rotshellingen van China, Japan, India, Australië en de Stille Oceaan.

Morfologisch vormt Arachniodes aristata een lage, brede kolonie van 40 tot 70 cm hoog uit een langdurig kruipend, dun-vlezig rhizoom dat bedekt is met smalle, donkerbruine ramenta-schubben. De frondes zijn bipinnaat tot tripinnatofid met een brede, driehoekige omtrek en staan op lange, stijve, geelbruine tot donkerder gestipte stipes. Het meest opvallende kenmerk is de spiegelglanzende, donkergroene kleur en de extreem harde, lederachtige substantie van de pinnulae. Elk bladtandje loopt uit in een scherpe, stijve borstelnaald, wat het loof bij aanraking een stekelig gevoel verleent.

De sporenontwikkeling vindt plaats aan de onderzijde van de fertiele pinnulae. De sori zijn orbiculair (cirkelvormig) en liggen mediaal geplaatst op de subterminale takken van de zijnerven. De sori worden afgedekt door een persistent, niervormig (reniform) indusium dat vastgehecht zit aan de ingesneden sinus. Bij rijping verkleuren de sporangia van lichtgroen naar diep glanzend zwartbruin, waarna de sporen door de wind worden verspreid. De sporen bezitten een hoge kiemkracht op vochtige bosgronden.

In de tuinbeplanting is Arachniodes aristata een waardevolle, structuurvormende bodembedekker voor schaduwtuinen, bostuinen en verhoogde stenen bedden. De varen verlangt een luwe halfschaduwrijke tot schaduwrijke standplaats op een vochthoudende, goed gedraineerde en diep humusrijke grond. Ze is zeer winterhard (-15°C tot -18°C, USDA zone 7a/7b) en blijft gedurende de hele winter volledig groenblijvend met behoud van haar spiegelglanzende structuur. Oud loof kan in de lente worden opgeruimd om ruimte te maken voor de frisse nieuwe voorjaarsscheuten.